น้อง ๆ หลายคนคงจะคุ้นเคยกับคำขวัญกันเป็นอย่างนี้ เพราะในวันสำคัญต่าง ๆ อย่างวันเด็ก นายกรัฐมนตรีของประเทศในแต่ละสมัยก็จะให้คำขวัญแก่เด็ก ๆ ทุกปี แต่ทราบหรือไม่คะว่า คำขวัญ นั้นคืออะไรกันแน่ มีจุดมุ่งหมาย ลักษณะ และวิธีการเขียนอย่างไร บทเรียนในวันนี้จะพาน้อง ๆ ไปเรียนรู้เรื่องราวทั้งหมดนั้นของคำขวัญ ถ้าพร้อมแล้วเราไปเรียนรู้พร้อมกันเลยค่ะ
คำขวัญ คืออะไร
คำขวัญ คือ ข้อความที่เรียบเรียงขึ้นด้วยถ้อยคำที่กะทัดรัดแต่สละสลวยเพื่อจุดประสงค์ต่าง ๆ เช่น โน้มน้าวใจ เพื่อเป็นสิริมงคล หรือเนื่องในโอกาสสำคัญต่าง ๆ เช่น วันเด็ก วันแม่ วันพ่อ เป็นต้น
จุดมุ่งหมายของ คำขวัญ
1. เพื่อเตือนใจหรือให้ข้อคิดในเรื่องใดเรื่องหนึ่งแก่ผู้อ่าน เพื่อประพฤติในสิ่งที่ถูกต้อง
2. เพื่อโน้มน้าวใจให้ผู้อ่านสนใจ ตระหนักในคุณค่า และปฏิบัติตามในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ซึ่งผู้เขียนเล็งเห็นว่าเป็นประโยชน์ต่อสังคม
3. เพื่อยึดถือเป็นแนวปฏิบัติทั้งของบุคคลและสถาบัน เช่น คำขวัญประจำจังหวัด คำขวัญประจำโรงเรียน เป็นต้น
ลักษณะของคำขวัญ
คำขวัญที่ดีจะต้องมีเนื้อหาสอดคล้องกับจุดมุ่งหมายเฉพาะของสิ่งนั้น ๆ
1. โน้มน้าวใจให้ปฏิบัติตาม
ตัวอย่าง
ประหยัดน้ำคนละนิด ชุบชีวิตคนทั้งชาติ (ประกวดคำขวัญโครงการโรงเรียนประหยัดน้ำ ของการประปาส่วนภูมิภาค พ.ศ. 2555)
2. โน้มน้าวใจให้ละเว้น
ตัวอย่าง
รักในหลวง ห่วงลูกหลาน ช่วยกันต้าน ยาเสพติด (คำขวัญต่อต้านยาเสพติดใน พ.ศ. 2542-2543)
3. แสดงข้อคิดหรือปรัชญาในการปฏิบัติงานและดำเนินชีวิต
ตัวอย่าง
ไม่ประพฤติชั่ว ไม่ทำลายผู้อื่น
มุ่งทำความดี เจริญด้วยศักดิ์ศรี
ตั้งจิตผ่องใส ผูกไมตรี
มีมารยาทต่อทุกคน
(คติประจำใจชาวนครศรีธรรมราช)
4. ข้อคิดในวันสำคัญ
ตัวอย่าง
เรียนให้สนุก เล่นให้มีความรู้ สู่อนาคตที่สดใส
(คำขวัญวันเด็ก ปี พ.ศ. 2545)
5. คำขวัญแสดงจุดเด่น
ตัวอย่าง
วิธีเขียนคำขวัญ
การเขียนคำขวัญ มีเขียน 3 แบบ
1. การเขียนแบบคำคล้องจอง คือ การเขียนที่ใช้สระเดียวกัน หรือคำสัมผัสเดียวกัน
2. การเขียนคำขวัญแบบร้อยกรอง คือ การเขียนคำตามแบบบังคับ ของคำประพันธ์ชนิดนั้นๆ โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน
3. การเขียนคำขวัญแบบร้อยแก้ว คือการเขียนที่เรียบเรียงขึ้นอย่างไพเราะ โดยไม่มีข้อบังคับในเรื่องการสัมผัส เอก โท เขียนง่าย
หลักการเขียนคำขวัญ
1. รู้จุดมุ่งหมายของสิ่งที่ต้องการเขียน เช่น คำขวัญจังหวัด ก็จะดึงจุดที่เด่น ๆ ของจังหวัดนั้นออกมาเขียน
ตัวอย่าง
คำขวัญเชียงใหม่ ดึงจุดเด่นของจังหวัดเชียงใหม่ออกมาทั้งสถานที่สำคัญของจังหวัดอย่างดอยสุเทพ เชียงใหม่เป็นศูนย์กลางของล้านนาทำให้มีประเพณีที่หลากหลาย นอกจากนี้ด้วยความที่เป็นเมืองหนาวทำให้มีดอกไม้นานาพันธุ์ ส่วนนครพิงค์ (พิงค์ หรือ ระมิง แปลว่า แม่น้ำของชาวรามัญ) มาจากชื่อ แม่น้ำปิง ที่ไหลผ่านเมืองเชียงใหม่ ซึ่งทั้งหมดนี้ก็เป็นจุดเด่นของเมืองเชียงใหม่ที่ได้ถูกนำมารวมกันอยู่เป็นคำขวัญประจำจังหวัด
2. หาความรู้เพิ่มเติมในเรื่องที่จะเขียน ทั้งความรู้ด้านเนื้อหาและความรู้ด้านศิลปะในการเขียน อย่างเช่น กลวิธีถ่ายทอดความคิดตลอดจนการใช้ภาษาให้น่าสนใจ
3. เสริมความคิด เพื่อให้มีความชัดเจน ทำข้อมูลที่ได้มาพิจารณาอย่างละเอียด
4. คิดถ้อยคำให้เหมาะสม เพื่อมาเรียงร้อยกันให้เป็นคำขวัญที่น่าสนใจตามจุดประสงค์ของการเขียน
การเขียนคำขวัญนั้นไม่ใช่เรื่องยาก เราไม่จำเป็นต้องแต่งยาว ๆ เหมือนบทร้อยกรอง เพียงแต่ต้องเลือกคำที่เหมาะสม กระชับ อ่านแล้วเข้าใจได้ทันทีว่าคำขวัญนี้ต้องการจะสื่อถึงเรื่องใด เป็นการเขียนที่เรียกได้ว่าง่ายมาก ๆ อีกประเภทหนึ่งเลยก็ว่าได้ สุดท้ายนี้น้อง ๆ อย่าลืมทบทวนบทเรียนโดยการชมคลิปการสอนของครูอุ้ม และอย่าลืมติดตามบทเรียนเรื่องการเขียนต่าง ๆ ในครั้งต่อไปกันด้วยนะคะ
อย่าพลาดการติดตามบทความภาษาไทยจาก NockAcademy
